rcpsnr

The Raveonettes - Suicide

2012-01-12T10:26:00.000-08:00

‘İnanın çok değişik bir dünyada yaşadık; intiharla delilik arasında gidip geldik. Bazıları kendini öldürdü… Birisi kendini kravatıyla boğdu, kimisi can sıkıntısından kurtulmak için ayyaşlıktan öldü. Çok güzeldi..’

Natalie Curtis

2012-01-06T11:35:00.000-08:00

Ian Curtis, 18 Mayıs 1980’de kendini astığında kızı Natalie henüz bir yaşındaydı. O küçük kız büyümüş ve bir fotoğrafçı olmuş. Çektiği fotoğraflara bakmak isteyenler buraya, kendisiyle yapılan röportajı okumak isteyenler buraya…

Fiona Apple - Across The Universe

2011-12-17T14:33:00.000-08:00

Bazen durup kendimi dinlediğimde duyduğum şey çoğunlukla sevdiğim şarkılar oluyor. Kendimi dinler gibi dinliyorum onları.

Başlarken Hiç

2011-12-08T10:39:00.000-08:00

Gregory Crewdson

Zaman seninle alay ediyor. Var olmak, hiçliğin içine düşmekle aynı anlama geliyor. Bütün dinlerden ayrıldın. Bütün tanrılar sana küskün. Akılsız bir deliden geceleri tanrıya isyan etmenin yollarını soruyorsun. Deli sen konuşunca yüzünü gizliyor. Olanca sesiyle bağırıyor; İsyan boyun eğmektir ve dünya Plaht’ın Sırça Fanus ‘ta söylediği gibidir. Sırça Fanus içinde bir bebek gibi tıkanıp kalan insan için dünyanın kendisi kötü bir düşten başka bir şey değildir ve kendimizi uyandıracak iğnelere de sahip değiliz. Beckett’in kahramanı Hanım geliyor: “Tanrı kalleşin teki! Öyle biri yok.” diyor. Hayatın kıyısında çeşitli renkler var, biliyorsun her şeyi görmenin verdiği acı, yalnızca mutlu görünme formülü…

Kendine karşı korkunç bir ikiyüzlülükle karşı karşıyasın. Daima bir şimdi’yi düşün diyorlar, popüler zevkler edin, yaşayanların kanı yeni bir toplum açısından iyi bir gübredir ve kurukafalardan oluşan piramitlerin üzerinde duran kişi daha uzakları görebilir. Böyle diyorlar. Neyin bittiğini bilmeden, bitti diyoruz. Her şeye hakim olan insan, kendine hakim değil. Kendi yarattığı boşlukta bir kayıp insan…İnsanlık ve dünya ürünü bu kayıpların… Herkes uyanık olmak zorunda, uyku yok. Çünkü kendinden başlayarak, herkes güvensizlik içinde. Sırtımızı dayayıp uyuduğumuz insan bizi tedirgin ediyor. Ağzımız ‘acaba’larla’ dolu, Belki’ler tek yardımcımız. Birinden aldığımız bir şeyi, bir başkasına çok ucuza satabiliyoruz.

Duygular, düşünceler mevcut piyasa içinde sürekli müşteri arıyor. Öysa ki sen gece boyunca bir rüyadan bir rüyaya geçip duruyorsun. Sabah uyandığın zaman sırtın sırılsıklam. Anlamsız bir düzensizlik baktığın her şeye hakim, ruhun artık bildiklerinin kadavrası. Kafa yok, ağız var ve ağzın emrindeki cinsel organlarla bedenin sanayileştiği koca bir yüz yıl var önümüzde. Yaşa. Herkes seni Rudyard Kipling’in kırkayağı gibi hareketsiz görmek istiyor. Kipling’in kırkayağı, hangi ayağıyla hareket etse, adım atsa, nasıl adım atacağını bilmediğinden yerinde kalır. Sense bütün ayaklarını kestin. Sessizce zaman geçiren insanların gençleştiğini biliyorsun. Seni teslim alamayanların, seni nasıl öldürmek istediklerini görünce de gülüp geçtin, ay ve şenlik ateşleri içinde… Baudelaire gibi seslenmek istiyorsun, ama nafile. “Geç kaldın, yıllanmış korkak, ölüm…” Geç, geç ölme şansın bile taahhütlere bağlı, geç… Başkalarının ateşiyle ısınacak kadar üşümek, ölmek demektir. Yaşamak, yani kadim sığıntı, kalplerde yanan ateşleri söndürebilecek bir kasırga yaratmaktan artık acizdir. Bunu bil. Yaşadığın günler, neleri bilmediğinin belgeleridir. Mühürler, ıstampalar ve ihtilal haberleri veren bildiriler birer belgedir. Kitle acımasız bir belgedir, ardından da yürür, önünden de gider ve her fırsatta ezmeye müsaittir.

Ölümüne sahip çık, elinden tut, ölümünü, dirin gibi üç gün beklet, sonra ye. Böyle yaşa, böyle isteniyor. Yırtıcı kuşlar gibi etrafında ölü-diri insanlar… Kör kamunun sana sağladığı bu. Bütün inlerini su bastı. Molloy’un taşıdığı koltuk değnekleri artık ellerinde yok. Çürümek yaşamaktır, diyemezsin. Malone gibi ölüme bedenin karar vereceği günü bekleme şansını da yitirdin. Dizi dibinde sürekli köpek isteyen bir kadın görüyorsun. Yedi basamaklı bir merdivenle ekmek kabına çıkıyorsun. Bir havuzun içinde olduğunu unutmayacaksın, hiçbir zaman ve en sevdiklerinin durmadan su bıraktıklarını… Geceleyin bir yoksulun ağzından, bir şarkı bölecek kalbini, hiçliğin yüzüne vuracak. Cohen’in sesi bu, Suzanne’nin Aynası önündesin. Kendine bak! İsa bir denizciydi diyor, suların önünde yürüdüğünde… Ve ne zaman ki anladı onu, yalnız boğulanların gördüğünü. Buyurdu: Denizci olsun bütün insanlar.

Kaç kez çarmıha gerdiler seni oysa. Kimse İsa demedi sana! Müritlerin mi olmadı yoksa çalılardan gelen sesi (Quo vadis…) duymadın mı? Yoksa bir yılan mı vardı çalılıklarda? Boş ver! Murphy’i çağır. Herkes sevdiğini öldürür. Bu bir tesellidir ve her teselli bir tehdittir, her tehdit bir fırsattır bıçağı kendinde denemek için. Yaşarken hiç olmadıktan sonra, ölünce hiç olmanın ne anlamı var? Murphy geliyor. Geliyor ve kulağına “düşünme” diyor ve çevrendeki insanlar için bedenin söz konusu olduğu dünyada kimsenin özgür olmayacağını söylüyor. Geride bir tek söz kalıyor: Beni bütün deliler dışladı, akıllılar arasında yerim yok!

Murphy ölmeli mi? Birey kalmıştır. Önce iç, sonra dış dünya yok olmuştur. Durup düşünüyorsun. Seni anlıyorum, dedi, başta sevgilin olmak üzere bütün dostların. Oysa ki ‘seni anlıyorum’ demek, ‘seni biraz daha kullanabilir miyim’ demekten başka hiçbir anlama gelmiyor. İtaat’in doğrudan okunuşundan başka nedir ki ‘seni anlıyorum’ demek… İtaat: o kanlı cümle… Yani öl-meye ve öldürmeye hazır olmak, biçimsel disiplinler içine kendini yerleştirmek, ehlileştirmek, frenlerle yürümek, şiddetle gönüllü işbirliğinde bulunmak… Yüzün bu yüzden mi gölgeli? Sanmıyorum. Uykusuzluğun bu yüzden mi? Bir şeyler geri çekiliyor, bir şeyler hiçliğe doğru akıyor. Tanrı buralarda bir yerlerde değil, tanrı yalnızca uyumak zorunda olan insan ve biliyorsun, kimse kimseyle karşılaşmıyor… Her yüz bir çek, bir senet, bir vaat… Biliyorsun. Herkes kendiyle meşgul olduğu için, konuşacak kimse de bulunmuyor. Kimse kimseyle konuşmuyor ve herkes kendi kendini anlatıyor, anlatacak birini bulursa eğer. Paylaşmak yok ve insanların birbiriyle kurduğu ilişkiler mekanik bir koordinasyondan öteye gitmiyor.

Edgar Allan Poe’nun “Üç Kayıp Denizci” hikâyesi bu anlamda belki açıklayıcı olur. Çıkan fırtınada denizcilerden ikisi ölüyor. Üçüncü denizci etrafına bakıyor. Bir fıçı bulup başını sokuyor. Herkes başını sokacak bir fıçı buldukça mutluluk oyununa yatıyor. Karşıdaysa cesetlerinin bile nerede olduğu bilinmeyen iki denizci… Murphy gibi olaysızlığın asal niteliğini iliklerine çekmeyi sürdürürken, denetimlerin ve araların tekerleği bir türlü dönmüyor. Yerinde kaldın. İşte tehlike bu, yerinde kalmak... Yerini kaptırmamak. Yurdunu kaybetmek, yerini kaybetmekten iyidir. Yerinde kalmak, bir yerde olup, inanmadığını her gün tekrarlamaktan daha iyi midir? Hiç olmaktır bu. Katlanmana gerek bile olmadan, hiçliği sevdin. Ah diyorsun, ben gitsem olmaz, niye onlar gitmiyor, burası onların babasının malı mı? Onların gitmesini beklemek ikiyüzlülüğe sadaka vermekten öte neye yaradı? Kiyamet kadar kitap indir, orman büyüklüğünde rahle devir, anlamsızdır. Kalmaksa iyi polis, merhametli bekçi olmaktan öteye gitmeyecektir.

Kal istiyorsan, ‘kal’ der sana Beckett, ancak kalmak dedikodu üretmekten başka neye yarar. Sen bilirsin. Ama beni dinle, köksüz bir ağacın rahmine düşen dalın içindeki kırılma sesi için, dinle… “Görmek için, hayır, görecek bir şey kalmadı, gözlerim kızarana kadar gördüm her şeyi, kötülükten kaçma olanağı da kalmadı, kötülük yapıldı, kötülük yapılmıştı bir gün, kendi yoluna gidecek olan, kendi yoluna gitmelerine izin verdiğim ve beni buraya sürükleyen ayaklarım beni dışarı sürüklediği gün yapılmıştı…” (Bizim oralarda bir adet vardı. Kaybolan hayvan, bulunduğu yerde keskin bir bıçakla kesilirdi ve kanı yeni doğan çocuğun alnına sürülürdü. Ardından da bir türkü yakılırdı. Sivrisinek, karabaşlı kurt oldu/Bir yiğidin sarıldığı ele kalırsa/Ölen gider kalanlara dert olur. Ben kaybolan bir hayvanım ve şimdi beni gördüğün her yerde bakışların su gibi kesiyor.)

Altında yürünecek bütün pankartlar çöpçülerin biraz daha yürümesinden başka bir şey değildir. Aynanın içindeki ceset, gülümseyince Paulus’un Korentiller’e yazdığı mektubu hatırladın: Aynaya bakan insan, tanrının peçesiz yüzünü görür. Bu yüzden uyumak, kitleye uymaktan daha anlamlıdır. Bırak, Oblomov desinler, Malome Ölüyor’un kahramanı için ölme isteğidir. Güzel yaşamak, anlamlı yaşamak artık günümüzde bir lükstür. Yolda yürürken kalçalarının ne kadar büyüdüğünü ya da küçüldüğünü mağazaların vitrinlerine bakarak hesaplamak, biriyle konuşurken sürekli saate bakarak bir diğer randevuyu hesaplamak, günü hangi yalanla kurtarmanın hesabını yapmak daha anlamlıdır çünkü. Yemek yemek ve yediklerini dışkı olarak görmek yaşamaktır. Tuvalette altına bakmak, yediğinin kokusunu çıkartırken hissetmek, fakir çocukların zenginlerden aldığı ilk derstir. Her şey masanın üstündeki bir tabak yemek, bir oturakla özetlenmiştir çünkü. Malone ölmesin de kim ölsün, bok ve yemek yan yana iken… Yok, gerçekten sevgili yok. Bir öyküsü olmayacak bu yüzden sevgilinin, bir öyküsü olmayışının suçlusu aranacak her zaman. Kafayı koparıp, içindekine bakmaksa imkânsızdır artık. Bir kalemi vardır Malone’nin ve kalemin iki ucu açıktır. Kalemin hangi tarafıyla yazarsak yazalım, bu kalem anılar gibidir ve anılar da bu kalem gibi tükenip giderse…

Kurtuluş olmalı… Kendini bir pencere bulup aşağı atmak bir kurtuluştur belki, ama nasıl? Malone bunu başaramaz. En güzel ölüm uykudayken gelendir. Yatakta hareketsiz kalmak ve kendini öylece bırakmak daha anlamlıdır. Çaresizlik bir tokat gibi sürekli yüze iner. Eşkıyalarsa su mataralarını çoktan ağaçlara asmışlar, susayan korucular için. İnsanı çaresiz eden şeyin yüzlerindeki maskeler olduğunu bilir Malone ve insan bu maskeleri yırtıp atamadığı için sürekli mutluluk oyununa yatar. Birbirine sarılmak belki kurtuluştur. Sarılarak insan sıkıntılardan kurtulabilir. Vücudun sınırı, devletler hukuku gibidir. Sınırlar, dar geçitler söz konusudur. Sarılmak umut bağlamaktır. Bir kez daha deneyelim diyebilmektir. Ancak umut bağlamak, umuttan yola çıkarak sarılmak ikiyüzlülüktür, saçma’yı ve şaşma’yı beraberinde getirir. Bu yüzden uyumak ve Malone Ölüyor’un kahramanı Macman’ın yaptığı gibi anlamsızlığı yinelemek, çek ve senetler arasında kalan, ya da inanmadığı halde, inanmış gibi görülen ve bunu hizmet diyen insanların erdemleri arasında sayılabilir.

Sarılmayı dener Macman, olmaz; erkekliğini ikiye katlar ve parmaklarıyla bir yastığa kılıf geçirir gibi sevdiğinin, karısının kadınlığına dokunur. İstek, dışarıdan bakıldığında ya da fotoğraf çekildiğinde korkunç bir mutluluk sahnesi olarak görülebilir; ancak derinin yumuşaklığıyla başkalarından satın alınan düş gücü nihayet hazza ulaştırır iki sevgiliyi! Beckett, “Birbirlerini seviyor olmalılar.” der, ardından, “Köpek gibi,” demekten kendini alıkoyamaz ve hiçbir fotoğraf çerçeveyle sınırlı kalmaz. Bu dünyanın, bu toplumun bir parçası olmadan ve mevcut parçalarını kopararak, kendi sıcaklığımızla buzdan duvarlar arasında yaşayabilecek misin? Çevremizde yırtıcı kuşlar gibi ölümlüler, senin ölülerin… Kendin olmak istiyorsun. Nafile. Kendin olmak ve kendin olarak kalmak hep diken üstünde olmaktır. Herkes birbiri için tehlikeye atılıyor. Ancak özgürlük için herkesin seferber olduğunu düşünürsek, bu aynı zamanda bedeli ve rekabeti de beraberinde getiriyor.

Herkes için, toplum adına savaşmak, aslında kendi hayatını bizim adımıza düzenle anlamına gelir ki, bu kendi adının yüzkarası olmaktır. Toplum, parti ya da kitle diyelim, ne dersen de, bunlar ölenlerin ruhuyla bedenlerimizi örterek, birbirimize karşı işlediğimiz suçları görmemize yarayan araçlardan başka bir şey değillerdir. Bağırsaklarında kömürleşmiş ekmek bulunan Çamur Adam’ın boynunda yalnızca ip izleri vardı. Onu göle gömmüşlerdi. Üzerinde bir tek sinek iskeletine dahi rastlanmadı. Böyle bir gerçek karşısında, tarihçilerin geçmişi bir tarla sanıp, istediklerini ekip biçmelerini neyle açıklayabiliriz?

Soru sormaktan korkma! Bu sorgulamak değildir. Politikacılar hep boş alanlara, boş olduğu için, boş yere demir atmak isterler. Sıradan insanlar ile sıradan ölçüler arasında hiçbir zaman bir denge kurulmamıştır. Tarih Meleği yüzünü geçmişe dönerek kaçmak üzeredir. Birey olmadıktan sonra toplum bir insan fabrikasıdır ve burada bol bol ‘biz’ üretilip, ‘hepimiz’ içinde birer birer öldürülürüz. Kurtuluş yok mu?

Peki, ya Watt? Watt toplumla ilişkisini ne pahasına olursa olsun sürdürmek ister. Tıpkı bizim şimdi yaptığımız gibi Watt da toplumsal alanda kendini var etmenin savaşını verir. Oysa bir toplumla bağlarını sürdürmek, kendine olan bütün bağlarını askıya almakla eş anlamlıdır. Watt ilişki kurdukça, ilişkilerini geliştirdikçe sıradanlaşır. Önceleri şefkatli kollarını açan toplum yavaş yavaş Watt’ı itip kalkar. Watt soytarıdır artık ve kendisini dinleyecek hiç kimse de yoktur. Konuştuğu kimseler de Watt’ı öyle bir hale getirirler ki, artık Watt sözcükleri bile tersinden okumaya başlar. Sonuçta gittiği yer akıl hastanesidir. Burada herkes kendi kendini duyar. Burada herkesin kendisine göre bir alfabesi vardır. Buraya herkes ‘birileri’ kendilerini akıllı sansınlar diye atılmışlardır. Toplum yok olmuştur ve insan yalnızdır. İnsan zihni kafasından çıkan sesten ibarettir. Kollarını ve bacaklarını yitirmiş, yalnızca gövdesiyle yaşayan göçebe serseri Mahood insanlığı çağrıştırır. Su dolu bir kavanoz içinde yaşamaktadır ve bu kavanoz bazen ana rahmi, bazen de cesedidir. Gerçek budur. Bir suçlu aranır. Belki de bulunur. Bulunmazsa herkes sevdiğini öldürerek savaştan haklı çıkar. O da olmazsa bir aforizma… lec’in; “Bana kiminle yattığını söyle, kimi düşlediğini söyleyeyim.” şeklindeki aforizması…

Ama hiç kimse genç kızın, yaşlı adamın yanında uyanırken, bu babam mı diye kendine sormasını duyamayacak mı? Ben duyduğum zaman da yaşlanmış bir çocuk olacağım kuşkusuz. Peki, doğduğumuz zaman niçin ağlarız? Bunu da Beckett cevaplar; Ağlarız bu soytarılar sahnesine çıktığımız için. Peki, ya sevgili? Sevgiliyi beklemek, Godot’yu beklemek gibidir. Hayalet Üçlüsü’nde Beckett yaşlıların gözleriyle bakar dünyaya. Yaşlı adam sevgilisini beklemektedir. Yaşlı adam kadını görmek istercesine pencereye koşar, kapıya koşar. Kimse yoktur. Derken kapı çalınır ve küçük bir çocuk görülür. Çocuk başını sallayıp gider. Ama yine de sevgisiz dünyada ve toplumda gelmeyeceğini bile bile bir sevgiliyi beklek herhalde güzeldir. Önemli olansa gülüş ve gözyaşıdır. Vladimir ve Estragon’nun sevgisiz dünya içinde, sevgiyle bir arada olmaları ve tekrar denemeleri, tekrar yenilmeleri ve tekrar daha iyi yenilmeleri sevgisiz dünya ve toplum içinde güzeldi…

Sonuç. Son var mıdır? Ve kim bu son, diyerek kendinden kurtulur? Son için bir kurban gereklidir her zaman Sen mi boynunu bıçağa uzattın, yoksa eli bıçaklı bir adam mı boynuna uzandı? Mum ve havuz imgeleri içinde başlayan kurban yangınla son bulur. Tarkovski Kurban filmini hazırlarken sürgündü. Kendi topraklarına dönme şansı yoktu. Bir arkadaşı ona büyükçe bir dünya haritası getirdi. Alexandre’ın doğum günüydü. Tarkovski, her gün bu haritaya bakarak, Avrupa’da kendine bir yer aradı uzun zaman. Oysa gittiği ve gitmek istediği her yer SSCB’ydi. Bunu fark ettiğinde kustu. Kimse bu kusmanın ne olduğunu anlamadı. Belki, birazdan Avrupalı biri gelip sevgilisini de alacaktı. “Düşünce: Kara. El. Yatkın. Zehir. Gerektiği gibi. Zaman: Uygun. Tam mevsimi: gören yok. Ey tabancalı adam! Bitir işini” diyecek kıvamdaydı; ancak Oğuz Atay gibi bir arkadaşı yoktu. Babalar ve Oğulları’ı yeniden okudu. Elini yüzünü yıkadı. Aynaya baktı. Bazarov’u gördü. Baba, deyip durdu. Kafka’ya şöyle bir göz gezdirdi. Kafka’nın “Babaya Mektup”unu okudu bu sefer. Niçin oğla mektup olmasın, dedi belki. Bir çember çizdi. Bir Yezidi ayini gibi. Kötülük ve iyilik bu çember içinde olup bitecek. Yangın her şeyi bitirir. Yangın bir ayin. ‘Önce söz vardı’ diye ilk kez konuşan çocuk, filmin sonunda, ‘Neden baba’ diye soruyor. Çocuk mu vasiyet, baba mı? İbrahim’in kararına evet diyen İshak-İsmail mi? Peki, ya kül? Kül yanlış bir mesel!...

“Bir çember çiziyor film: Başladığı yer, aynı zamanda bittiği yer. Çemberin üzerinde yol alırken, kapsadığı dairedeyiz. O değirmi (???) alan dünyanın tıpkı basımı. Oyunlar, şüpheler, rastlantı ve elden sıvışıp gitmiş sevdalar, namluya sürülmüş mermi ve kaçmalar ve her şeyin dibinde; Yangın. Kıyamet. Deli gömleğiyle bitiyor film. Yeryüzünde olup bitenlerin bedelini ödemeyi üstlenen yok mudur?

Müslüm Yücel-Edebiyatta Ölüm ve İntihar

L'Etoile de Mer -Man Ray

2011-11-19T15:06:00.000-08:00

Sophie von Hellermann - Nico

2011-11-12T08:49:00.000-08:00

1975 Münih doğumlu Sophie von Hellermann’dan bir Nico çalışması

Bağlantı

Marlowe - Devo tutto alla notte

2011-11-12T08:12:00.000-08:00

Sylvia Plath’ın Çizimleri

2011-11-03T12:49:00.000-07:00

Sopor Aeternus -The Sleeper

2011-10-28T06:02:00.000-07:00

Sopor Aeternus

Nico: Mutlu doğumdan mutsuzluğa

2011-10-22T11:31:00.000-07:00

Acı, kötü bir alacaklı gibi insanın kapısına dayanır bazen; taciz eder, teşhir eder, tehdit eder. Nico, 16 Ekim 1938’de doğduğunda acısı çoktan kapısına dayanmıştı bile. Ki bir yıl sonra ikinci Dünya savaşına uyanır. Babası toplama kamlarında öldürülür Nico’nun, çocukluğu Berlin de. 13 yaşında okulu bırakır ve modelliğe adım atar Nico. Ve her şey bundan sonra başlar.

Nico: Mutlu doğumdan mutsuzluğa

yarın intihar edeceğim

2011-09-15T06:35:00.000-07:00

Neye ağlayacağımıza biz karar verebilseydik. Neye ağlamak istiyorsak ona ağlasaydık. Eğer böyle bir şey mümkün olsaydı Melek için çok ağlardım. Öyle yosun tutmuş bir taş gibi durmazdım cenazesinde. Suçluluk duygusu bütün iliklerime düğüm atarken birkaç damla gözyaşı dökebilseydim şimdi böyle ota boka ağlayan biri olup çıkmazdım belki.

Bu işin buraya varacağını bilmeliydim. Kız kardeşim Melek’i Çetin’le öpüşürken gördüğümü babama söylediğimde babamın onu tekme tokat dövebileceğini tahmin etmeliydim. İnsanlar konuşurlardı. Yoksul hayatlarını neşelendirmek için dedikodu yaparlardı; Melek derlerdi, orospu derlerdi. Karşı komşunun oğlu Çetin’le… Bilmeliydim.

Siz bilmesiniz, bizim buralarda bu işler hep böyledir. Adınız bir kere çıkmaya görsün ancak ölüm temizler. Melek de öyle yaptı; bir gece yarısı astı kendini. Onu gördüm. İnce bedeni bir yaprak gibi sallanıyordu boşlukta. On yedisine yeni girmişti. Her şey benim yüzümden.

Ben de tası tarağı toplayıp Cemil’in yanına geldim. Cemil, benim eski arkadaşım. Taedıum Vitae isimli güzel bir kafesi var. Kırmızı deri koltuklar, duvarlarda resimler, posterler, fotoğraflar… Ayrıca çok güzel şarkılar çalıyor kafede. Latince bir sözmüş Taedıum Vitae. Yaşamdan nefret etmek, yaşamı küçümsemek anlamına geliyormuş. Ona neden böyle bir isim seçtiğini hiç sormadım. Zaten tuhaf bir çocuktu Cemil. Öyle derlerdi.

Her sabah Cemil’le beraber kafeyi açıyor, akşamları bira içmeye filan gidiyorduk. İyiydik yani. Sonra bir gün Cemil yanıma gelip kız arkadaşıyla Prag’a gideceğini, uzun bir süre dönmeyeceğini söyledi. Prag. Kulağa hoş geliyor değil mi? Daha önce hiç böyle bir yer duymamıştım. İlk zamanlar arada bir telefon edip, mektup filan gönderiyordu. Sonra ne telefon ne mektup... Meğer bir kaza sonucu yüksek bir yerden düşüp ölmüş. Öyle dediler… Hiç inanmadım. O da Melek gibi intihar etmiştir. Eminim buna.

Uğursuzdum ben. Melek’e yaptığım kötülüğün cezasını çekiyordum. İntihar etmeye karar verdim ben de. Çünkü şansızlık bir türlü peşimi bırakmıyordu. Melek’in intiharına neden olduğum için kendimi affedemiyordum. Üstelik her akşam kafeyi tek başıma kapatmak canımı fena sıkıyordu.

İntihar etmeden önce bir mektup yazmayı istedim. İnsan ardında daima bir şey bırakmalıydı, ben de bir intihar mektubu bırakacaktım. Aslında ne yazacağımı aşağı yukarı biliyordum ancak mektup yazacak kimsem olmadığını fark ettim. Bu kadar yalnız olduğumu bilmiyordum. Akvaryumumdaki Japon balığına yazmayı bile düşündüm ama bunun iyi bir fikir olmadığına inanıp vazgeçtim.

Beklemeye karar verdim. İntihar mektubu yazabileceğim biriyle tanışıncaya kadar bekledim. Tam yedi yıl... Kim olduğu, ne olduğu hiç önemli değildi. Yalnızca intihar mektubu yazabilecek kadar sevebileceğim biri olsun yeter.

Sonra o geldi işte. Umay. Hiç unutmuyorum; bir cumartesi günüydü, Tom Waits’in ‘Dead and Lovely’ isimli şarkısı çalıyordu radyoda. Duvardaki Jean Seberg fotoğrafının tozunu alıyordum Her sabah yapardım bunu. Cemil’de yapardı. Birden o geldi. İçeriye doğru bir adım atıp kafeye baktı. Girip girmemekte tereddüt eder gibi bir hali vardı. Öğle güneşi tam arkasında duruyordu. Sarı, sıcak ışıkların içinde beli belirsiz bir siluet gibiydi Umay. Dokunsam kaybolacaktı sanki. Pencere kenarındaki masaya oturunca görebildim yüzünü. Siyah kısa siyah saçları, yakından bakılmadıkça nerede başlayıp nerede bittiği beli olmayan ince dudakları ve iri siyah gözleri vardı. Benden bir kahve getirmemi rica edince Jean Seberg fotoğrafının tozunu almayı bırakıp ona bir kahve yaptım. Birkaç saat oturup gitti.

Ertesi gün yine geldi. Biliyorum, inandırıcı gelmeyecek ama ben yine Jean Seberg fotoğrafının tozunu alıyordum ve yine aynı şarkı çalıyordu; ‘Dead and Lovely.’ Benden yine bir kahve istedi. Canı sıkkın gibiydi. Sürekli sigara içiyordu. Artık sık sık geliyordu Umay. Arkadaş olmuştuk.

Akşam kafeyi kapatıyordum. Işıkları söndürmüş tam kapıyı kilitlemiştim ki birden onu fark ettim. Sokağın ortasında öylece duruyordu. Ayaklarını birbirine bitiştirmiş, elleri önündeydi. Üzerinde, ince asklı siyah bir elbise… Onu fark ettiğimi görünce gülümsedi.

“Kapatıyor musun,” dedi.

“Aslında yeni açıyorum. Bugün biraz geç kaldım maalesef,” dedim.

İçeri girip masaların üzerinde ters duran sandalyelerden iki tanesini indirdim. Ben ona kahve yaparken o da sandalyeye oturmuş bir sigara içiyordu.

“Şu sandalyeleri neden ters çevirip masanın üzerine koyduğunuzu hiç anlamıyorum,” dedi.

“Sabah yerleri temizlerken sandalyelerin masaların üzerinde olması işimizi kolaylaştırıyor,” dedim.

Kahveyi yudumlarken yüzüne tuhaf bir gülümseme yayılıyordu. Yaptığım kahveyi beğenmişti. Radyoda güzel bir şarkı çıkınca birdenbire dans etmeye başladık. Sahiden. Umay, kollarımın arasında dönüp duruyordu. Sonra ona doğru eğilip öptüm. Hiç kızmadı. Islak ve tuzlu dudakları vardı. İçim bir tuhaf olmuştu. Sanki bütün bir ömrüm ılık bir su gibi kalbimden akıp gitmişti. Eğer ağlamaya başlamasaydım daha da ileri gidebilirdik. Melek’i hatırlamıştım birden. O da Çetin’le öpüşürken böyle şeyler hissedip hissetmediğini düşündüm. Yani o da Çetin’le öpüşürken bütün bir ömrü ılık bir su gibi akıp gitmiş miydi kalbinden?

Umay’ya neden ağladığımı söylemedim tabii. Üzülsün istemedim.

“Bazen böyle durup dururken ağlıyorum,” dedim ona.

“Aldırma, bazen bana da oluyor. İnsanlar neye ağlayacağına kendi karar veremiyor,” dedi.

“Sahiden sen de mi böyle düşünüyorsun?”

Başını omzuma yaslayıp; “Tabii ki,” dedi.

“Geçen gün bir eşi kaybolmuş kırmızı bir ayakkabı görünce oturup ağladım.”

“O benimdi,” dedi. “Diğer eşini bulamayınca çok ağlamıştım. O benim ilk kırmızı ayakkabımdı”

Ertesi gün ilk işim o kırmızı ayakkabıyı bulmak oldu. Sahiden buldum onu. Boş bir arazide kumların içinde duruyordu. Alıp bir güzel temizledim. Umay, kırmızı ayakkabısını görünce çok sevinecekti.

Beklediğim kişinin Umay olduğuna inanıyordum artık. Buna emindim. Yarın ona kırmızı ayakkabıyı verdikten sonra tıpkı Melek gibi ben de kendimi asacaktım. Akşam oturup İntihar mektubumu yazdıktan sonra biraz televizyon seyredip yattım. Ertesi gün Umay’ı bekledim, gelmedi. Akşam kafeyi kapattıktan sonra kırmızı ayakkabının diğer eşini ona vermek için evine gittim. Kapıyı çaldım, açmadı. Pencereden baktım; tüllerin ardında yatıyordu Umay. Pencereye vurdum, duymadı. Zile bastım, kapıyı yumrukladım, Umay bir türlü kalkmıyordu. En sonunda polisler geldi, kapıyı kırıp içeri girdik. Umay, yatakta sırtüstü uzanmış yatıyordu, bilekleri kan içindeydi. Masanın üzerinde adımın yazılı olduğu bir mektup duruyordu.

Futuristika!

kumgüzeli

2011-08-15T12:42:00.000-07:00

Bilirsin işte, bazen bir yazı seni bir şeylerden kurtarır, bir şeylerden arındırır durmadan. Üstünü başını silkeler, elini yüzünü yıkar. Her şey nasıl da çoğalır nasıl da birbirine eklenir şaşarsın. Bir kalabalık olursun, içini sokaklar basar. Bilirsin işte… Ulus Baker’in aşağıdaki yazısı da öyle.

“En elde edilmemiş şiirdin sen. Kuşluk vakti yazılanlardan... Bıkkın bir rahibin, bir sabah, yorgun bir vezirin akşamın alacakaranlığında muhtemelen yazacağı... Masadan doymadan kalkmış gibi okunmalı... güzelsin...

Uzaktan zor seçilebilir bir harf... Hayır hayır! Şimdi anlıyorum... Gizli bir rakam, Kabala'dan... kumun üzerine çizilen... Çöldeyiz ve başka bir yerde değiliz... ama güzelsin...

Dansederken göğüsleri sallanan kadınlardan, karadelikleri saatlerce uçuşup duranlardan, sessiz sitemleri kargaşada bile belli olanlardan tırsma öyle kolay kolay... Öyleyse bu bir nasihat... çünkü güzelsin...

Onlar bitecekler: Çizgi roman gibi kolayca, tatile çıkarken boşanan yağmur gibi apansız, menemen pişirmek gibi aceleyle... hâlâ güzelsin...

İskemle hasır ve ayaklarında yatay, ayaklarını dizlerini böğrüne çekmeye razı olarak basabileceğin yatay tahta çubuklar... Rahatına düşkün keyiften uzak Osmanlı "effendi"sinin (ephendi?) garip kahvehane illeti bu iskemleler... Otur o illete gerçekten, çekinmeden, sereserpe... orada güzelsin...

Yılgın geçilir sokaklardan, kuş gibi değil, işportacı kertenkeleler gibi de değil... Ağır aksak, akşam dörtten sonra yaz günü... Akşam mı? O kayıtsızdır... Bildiği gibi değişir, geçer, gider... güzelsin...

Kes kulakları, geçir bir sicime... Ama kaybetme... Başka ne göstereceksin savaşa dair? Kara delikler işitmiş bu öyküyü... Islanarak... Ama güzeller...

Kalp kalbe karşı... Bir arkadaşın evinde... Çiçekmiş... Hemen uzmanı geçindim. Ah! O güneş ister. Ah! Bol su asla olmaz. Oysa hiç anlamam çiçekten... Devetabanını pazı sanabilirim... Neden yaptım bunu? Çiçeğin adı sardı beni... Çünkü güzelsin...

Sözlerine delik kulağım... Özürlere sağır... Kör bir kuyu olacağım... Sen ise, güzelsin...

Güzel sözcüğünü senden başkasına lâyık göremem... Ama bir önceki cümlede görmüş olabilirim... Aldırma, güzelsin...

Mikroskop mucidi Leeuwenkoek dostu ressam Vermeer'e "su böyle işte ve başka türlü değil" demiş... Bir öpüş damlasında milyarlarca gözle görülmez yaratık... Ressamın tarafını tutuyorum... Çünkü, güzelsin...

Birkaç tel beyaz... Bizi gazlamaz... Sakınmazsın görüntünü, biliyorum... Çünkü güzelsin...

Mikroskopun mucidi Leeuvvenhoek, aynı günde doğdukları, hep komşuluk yaşadıkları dostu ressam Vermeer'e bir su damlası gösterip, "su işte böyle ve değil başka türlü" demiş... Bir öpüş damlasında kanyuvarları... Mucidin tarafım tutsam da... Sen güzelsin...

Teleskopla bulamadım... Mikroskopla bulacağım... Ayın yüzeyinin de bir dokusu var elbet... Gözenekler, sivilceler... Onlarla çok güzelsin...

Neo-liberalizm, ruhçuluk, tarikat, entellektüel, ordu, çok-insansız şirketler, öykü yazarları, kestaneyi çizdirenler, uzaktan bakanlar, Şemdinliler, tavşan falcıları, kurban sömürgenleri, onmaz kuşkuculuk, araba tamircileri, taksitle alın tutkumu, hadi... Kazık ve pazarlık... Ama son kumarım sensin... Sen, güzelsin...

Sen, güzelsin... Kuraldışı... Bastıbacak... Minicik... Ama sen, güzelsin...

Kapımın eşiği, gözümün bakışı, son ruhsal tatil, duruşum, bozuluşumsun... Pazarlık etmem... Markette yoksun... Reklamın yok! Gerçekten... Güzelsin...

Kedi sakladım senden, öykü sakladım, belki bunu da saklayacağım... İhanet... Ama sen, güzelsin...

Ruhumu saran sacayağı, gözümün bağı, son ruhsal kaatil, ölümüm, mahvoluşumsun...

Cazgırlık etmem... Gönlünde yokum... Aşkımız, yok! Gerçekten... Güzeldin...”

Bağlantı

ceylan ertem - nazım'a

2011-07-30T11:56:00.000-07:00

"önüne geçilir mi sellerin,mavi gözlü devlerin?

asla, asla, asla"

intihar ve ceza

2011-07-19T16:14:00.000-07:00

“Boğazını kestiği halde hayata geri dönderilen bir adamı astılar. Onu intihar ettiği için astılar. Doktor onu bu şekilde asmanın imkansız olduğunu, gırtlağı açılıp oradan nefes alacağını söyledi. Ama onu dinlemediler ve adamı astılar. Boğazındaki yara hemen açıldı ve adam asılı olduğu halde nefes almaya devam ediyordu. Belediye Meclis üyelerinin soruna çözüm bulmak amacıyla toplanmaları zaman aldı. En nihayetinde üyeler toplandılar ve yaranın altını adam ölene kadar sıktılar. Sevgili Mary, ne çılgın bir toplum, ne budala bir uygarlık” (A. Alvarez- İntihar Kan Dökücü Tanrı)

Gustave Doré - Harpies in the Forest of Suicides

İntihar, “öldürmeyeceksin” emrine dayanan Aziz Augustinus’un sayesinde suç haline dönüşür. Aziz Augustinus’un Hıristiyan dinini temellendirirken intihar edenleri ıssız bir yerde taşsız bir mezarı reva gören Platon’dan yararlanmış olması önemli etkenlerden biri kuşkusuz.

Augustinus’un sonradan Klise’nin resmi anlayaşı olacak olan Civitas Dei’sinde durum şöyle açıklanır; “Bizler ne olursa olsun hiçkimse gelip geçici sıkıntılardan kaçma bahanesiyle ve sonsuz sıkıntılar içine düşme pahasına kendiliğinden intihar etmemesi gerektiğini söylüyor, açıklıyor, ve doğruluyoruz. Hiçkimse başkasının günahı yüzünden kendini öldürmemeli bu çok büyük bir günah olur.”

İntiharın yasaklanmasının temelinde din olgusu bulunsa da yarıcılık sistemin gelişmesi intihara karşı artan baskının başka bir boyutu. 452’de Arles Konsili inthar eden kölenin sahibini zarara uğrattığı düşüncesiyle köle ve uşakların intiharını yasaklar.

533’te ise Orleans Konsili Aristoteles’i referans alırcasına intiharı Tanrı’ya, doğaya ve topluma karşı bir suç sayarak intiharı yasaklar. Sonrasında intiharın yasaklanması giderek yayınlaşır… Affedilen tek intihar delilerin intiharıdır. Ancak onun da bir şartı vardır; İntihar etmeden önce “düzgün” bir yaşam sürmüş olmak.

Artık intihar edenlerin bedeni aşağılık bir nesneye dönüşmüştür. Geçmişi karalanır, ailesi hor görülür ve toplumun vicdanın söküp atlır. Akılalmaz cezalar, uygulamalar sürer gider. Bu cezalar bölgeden bölgeye de değişirdi üstelik.

Örneğin Fransa’nın kimi bölgelerimde intihar eden kişinin cesedi pencereden çıkarılırdı. Metz’de ise intihar eden kişinin bölgeyi tanıdığı düşünülerek geri döner diye cesedin yüzü yere dönük bir şekilde eşiğin altından açılmış bir delikten çıkarılırdı. Daha sonra bir fıçıya konulur ve ırmağın akıntısına bırakılırdı. Fıçının akıntıda sürüklenmesini engelleyenler olur diye de “Tekmeleyin akıntıya doğru, bırakın gitsin. O bunu çoktan haketti.” yazılı bir tabale asılması da unutulmaz.

Antoine Wiertz - Suicide

XIII yy Lili Belediyesi’nde cinsiyete göre ayrıcalıklar uygulanırdı. Erkekler bir ata bağlandıktan sonra darağacına kadar sürüklenerek götürülürken kadınların bedeni oracakta yakılırdı.

Zürih’te ise intiharın türüne göre cezalar vardır. Eğer bıçaklamaysa cesedin kafasına bir odun parçası saplanır, boğulmaysa su kenarına beş adım uzakta kuma gömülürdü. Düşmeyse başına, karnına ve ayaklarına büyükçe bir taş konularak bir dağın altına gömülürdü. İngiltere’de ise herkesin gelip geçtiği bir kavşağa gömülen ceset, göğsüne saplanan bir kazıkla toprağa çivilenirdi.

Her şey bu kadarla da bitmez! Başka bir konu daha vardır; İntihar eden kişin mallarına el konulması. Kimi yerlerde malların tamamı krala kalırken kimi yerlerde malın üçte birine el koyardı krallar…

Fransa’da “mallara el koyma hakkı” Fransız devrimiyle son bulurken bir dönem “İntihar Ülkesi” olarak anılan İngiltere’de ise 1870′lere kadar devam etti. İngiltere’de başarısız intihar girişimlerinde bulunanlara 1960 yılına kadar hapis cezası uygulanmaya devam ediliyordu.

Ortaçağ’da intihara karşı uygulanan cezalardaki farklılarda, eylemin biçimiyle birlikte intihar eden kişinin toplumsal kökeni de göz önünde tutulurdu. Ki bu yüzden her sınıftan intihar edenlere rastlansa da çoğunlukla köylüler cezalanırılırdı. Soyluların intiharı onurlu bir davranış olarak idealize edilirken köylüler bencillikle, korkaklıkla suçlanırdı.

tüller ve küller

2011-06-24T06:51:00.001-07:00

Sermet Erkin’i bilen var mı içinizde ya da hatırlayan? O yıllarda beni en çok etkileyenlerden biri oydu. Yandan ayrılmış siyah parlak saçları, üzerinde daima şık bir takım elbiseyle o ekranda yaptığı numaralarla çocuk aklımı havalara uçururdu hep. Şimdi ki çocuklara pek etkileyici gelmez sanırım. O tavşanı şapkadan nasıl çıkarıyordu mesela? O kâğıt numaraları!.. Ama beni en heyecanlandıran numarası bir borunun içine attığı kâğıtları yaktıktan sonra o borunun içinden rengârenk tüller çıkarmasıydı. Ucu hiç gelmeyecek sanırdım borunun içinden çektiği tüllerin. Mavi, kırmızı, beyaz tüllerin…

O yıllar babam İstanbul da çalışıyordu. Birkaç ayda bir gelirdi ve ben geldiğini sabahları uyandığımda yastığımın kenarında duran oyuncaklardan anlardım hep. Sonra bir gün başka türlü geldi babam Amasya’ya. Başka bir güven, başka bir umut, başka bir gelecekten bahsediyordu bahçemizin asmalığı altında. İstanbul’a taşınma vakti gelmişti. Ve bir nisan günü Amasya’dan İstanbul a taşındık. Dünyanın başka bir iklimine ait ayva, kiraz, elma, incir ve kavak ağaçlarının olduğu bir bahçeye koyup geldim çocukluğumu. Bir nisan günü Yeşil Irmağı Marmara denizine değişmek zorunda kaldım ben. İstanbul’da kasaba köy karışımı bir semtte, bir apartmanın üçündü katındaydık. Artık derme çatma, tuğlalı binaların arasında kayboluyor, balkondan baktıkça başım dönüyor, yağmur yağdıkça yeşil ırmağı anımsıyor kalabalık caddelere şaşırıyordum. Bir şeylere alışmak eflatun bir süreçti hep. Yeni şeylere dokunurken duyduğum tedirginlikle yitirdiğim şeylerin bıraktığı boşluğa gidip gelmekti. Evde olduğum zamanlar pencerelerden baktım. Koşan, duran, bağıran insanlara bakmak onlarla birlikte olmaktan daha çok ilgilimi çekiyordu nedense. Uzakta kalmak bazen kendimi güvende hissetmesini sağlıyor gibi görünsede, kuyuya düşen ilk yalnızlık taşlarının etkisiydi asılında durum. Sermet Erkin’in o numarası en çok böyle zamanlarda aklımın köşelerine kırmızı trenler gibi gider gelirdi. Mavi, kırmızı, beyaz tülleri çıkaracaktım bir gün o siyah borunun içinden. Bir hevesle çekecektim ve belki de hiç gelmeyecekti ucu tüllerin. Sihirbaz olmayı hiç düşünmedim ama bir numaram olsun istedim hayatta. İçimdeki eksiklik duygusunu böyle basit şeylerle örtmeye çalıştığımı sonraları kavradım, hüzünle.

Bir sabah uyandığımda annemi evde bulamayışım, çocukluğuma ait hatırladığım en eski şeydir. Kendimi o yarı karanlık koridorda annemi ararken bulurum hala. O gün annem bunu yine yaptı ve ben kendimi evde yapayalnız buldum. Dışarıda hafif bir rüzgâr vardı. Perdelerin karnı nefes alırmışçasına bir şişip bir iniyordu. Bir şişip bir iniyordu, bir şişip bir iniyordu, bir şişip bir… Sonra tüller geçti içimden. Mavi, kırmızı, beyaz tüller… Annemin evde olmayışını fırsat bilip o sihri gerçekleştirmeye karar vermem çok uzun sürmedi. Evde küçük bir arayıştan sonra eski radyomuzun içinden siyah plastik boruyu söküp aldım önce. Sonra bir köşede bulduğum gazeteleri aldım yanıma ve kibriti tabii. Balkona çıkıp bir köşeye oturdum. Önce gazeteleri küçük parçalara ayırıp plastik borunun içine doldurdum ve bir kibrit çaktım. Birazdan yaktığım alevinin içinden tüller çıkaracaktım. Mavi, kırmızı, beyaz tüller… Bir süre sonra ısınan boru elimi yakmaya başladı. Sonra eridi. Ve duman ve yanık kokusu ve acı. Ben tüller bekliyordum; mavi, beyaz, kırmızı tüller… Oysa avucumda bulduğum şey yalnızca küllerdi; mavi, kırmızı, beyaz küller…

o pera'da ki hayalet

2011-06-23T14:31:00.000-07:00

Eğer Tezer Özlü kitaplarını biraz kurcaladıysanız Hayalet Oğuz’u mutlaka bilirsiniz. Hani ‘her şeyi hiçbir şey, hiçbir şeyi de her şey gibi yaşayan’ Hayalet Oğuz’u.

Tezer Özlü, ne güzel anlatır onu;

“Biz yıllardır bu kentte yaşıyoruz. İçimizde ömrü bitenler oldu. Onları oldukça eğlentili törenlerle gömdük. Bu törenlerden ağıt ve içtenlik yönünden en ağır basanı Hayalet Oğuz’un cenaze töreni oldu. Oğuz, İstanbul’da yaşadı. Oğuz bir dönemi yaşadı. Yeryüzünde belki de hiç kimsenin yaşayamadığı gibi. Tek bir sandalye sahibi olmadı. Bir-iki giysisi temizleyicide durur, kirlenince yenilerini satın alır, iç çamaşır ve çoraplarını en yakın çöp tenekesine atardı. Ev almadı, ev kiralamadı, eşya almadı, eşya tamir ettirmedi, belki de tek bir mobilya mağazasına girmedi. Pasaport almadı, karı almadı, karı boşamadı, kimseyi gebe bırakmadı, resmi dairelere girip çıkmadı.

Bir kez bir kadın parmağına yüzük takıp:

-Oğuz, sen benim nişanlımsın, dediyse de, Oğuz kadının başkalarıyla yatıp kalkmasına hiç ses çıkarmadı. Kimseye baskı yapmadı, canlı ya da cansız hiçbir şeye malı gözüyle bakmadı. Nişanlı geldiği gibi gitti. Bu da
Oğuz’u ne sevindirdi, ne de üzdü."

Devamı için:

ingeborg bachmann / oyun bitti

2011-06-22T03:41:00.000-07:00

Sevgili kardeşim, ne zaman bir sal yapacağız kendimize

Ve yelken açacağız gökyüzünden aşağıya?

Yakında bu yük çok ağır gelecek, sevgili kardeşim,

Ve batacağız uçurumlara.

Sevgili kardeşim, çiziyoruz kağıdın üstüne,

Nice ülkelerle rayların resmini.
Dikkat et siyah çizgilere,
Havaya uçuyorsun, görmeyip mayınları.

Sevgili kardeşim, işte o zaman ben istiyorum ki,
Bir kazığa bağlanayım çığlıklarla.
Ama sen, at sırtında terk ediyorsun ölüler vadisini
Ve kaçıyoruz seninle birlikte.

Uyanacağız, ister çingene kampında olsun, ister çöl çadırında,
Kumlar saçlarımızın arasından süzülüyor,
Ne senin yaşın, ne benimkisi, ne de dünyanınki
Yıllarla ölçülüyor.

Sakın aldanma kurnaz kargalara, yapışkan örümceklere
Ve çalılara takılıp kalmış tüylere,
Yiyip içmeye de kalkma efsane ülkelerinde,
Çünkü köpükler, yalnızca görünüştedir tencere ve testilerde.

Yalnızca altın köprüde kızıl yakut için geçerli
Parolayı hala bilendir ancak kazanan.
Söylemek zorundayım ki, son kar eriyeli,
O parola da yitip gitti bahçede.

Büyük yaralar aldı ayaklarımız onca taşlarla.
Biri iyileşti. Istediğimiz, atlamaktır onun yardımıyla,
Çocuk kral, ağzında ülkesinin anahtarlarıyla,
alana kadar bizi ve o zaman şarkımızın yankılanmasıdır:

Mevsim güzeldir çiçeklendiğinde hurma çekirdekleri!
Kanatları vardır her düşenin.
Kırmızı yüksükotları süsler yoksulların kefenini,
Benim mührüme düşer yüreğinin küçük yaprağı.

Artık uyuma vaktidir sevdiceğim, oyun bitti.

Usulca yürümeliyiz. Beyaz gelincikler havalanmakta.

Annemle babama göre hayaletler gezmekte sanki

Biz karşılıklı değiştiğimizde nefeslerimizi.

morrison bu tarafta

2011-06-20T14:36:00.000-07:00

18 Mayıs 1804’te açılan Pere-Lachaise Mezarlığına ilk gömülen kişi küçük bir kız çocuğuydu. Paris’in dışında kaldığı için ilk yıllarda pek kullanılmayan Pere-Lachaise sonraki yıllarda dünyanın en ünlü mezarlıklarından biri oldu. Kimler yoktu ki; Molière’ Jean de La Fontaine, Nerval, Proust, Oscar Wilde, Edith Piaf ve Ahmet Kaya, Yılmaz Güney…

Söylenenlere göre, Allan Kardec mezarlığın en çok ziyaret edilen üyesiydi. Ta ki Jim Morrison gelenle kadar. Morrison’un gelişiyle birlikte mezarlığın popülaritesi daha da artar. Paris’in en çok ziyaret edilen yerlerinden biri halini gelir.

Morrison’un her ölüm yıl dönümünde onun sadık dinleyicileri mezarlığa akın ediyor, mezarlığı graffitilerle dolduruyorlardı. “HÂKİMİYET ASİT’İNDİR. MORRİSON BU TARAFTA. JİM BİR CANKİYDİ, BU SON DEĞİL…” Jim Morrison hayranlarının onun mezarı başında yaptıkları graffitilerden ve törenlerden dolayı diğer mezar sahipleri şikâyette bulununca yetkilikler, Morrison’un mezarının başına bir bekçi koymayı uygun bulurlar.

1991 yılında Morrison’un 20. ölüm yıldönümünde ise hayranları mezarlığın kapısında toplanınca olay çıkmasından korkan polis mezarlığı ziyarete kapatır. Bu durum, Morrison hayranlarını engellemeyecekti elbet. Gece yarısına doğru Morrison hayranları bir polis aracını ateşe verdiler. Sonrasında çıkan olaylarda üç kişi yaralanır, 21 kişi gözaltına alınır.

‘O yeryüzüne inmiş bir Dionysos’tu, yabancı bir bedendeki şamandı; rock yıldızı ve şair ve deha ve kutsal bir aptal’ diye yazıyordu' Kimse Buradan Sağ Çıkamaz’ isimli kitabın önsözünde.

Öyle mi sahi, Jim'de mi sağ çıkamadı buradan? İnanmak gelmiyor içimden.

“Bir yerde oturmuyorum, geceler sokakta geçiyor”

2011-03-08T10:26:00.000-08:00

Paris’te, Didot sokağı’nın kaldırımlarına iki genç adam hızlı hızlı yürüyor o gün. Yol boyunca hiç konuşmuyorlar. Biraz sonra bir sundurmadan geçiyorlar beraber. İki taraflı ağaçlı yolları izleyerek bir binaya giriyorlar. Bir salona girip bir süre bekledikten sonra bir hemşirenin peşine takılıp bir odaya giriyor iki genç adam.

Ziyaretine geldikleri hasta pencerenin sağ tarafında karyoladaki yatıyor. Başucunda tabelada adı yazıyor: Paul Verlaine. Başında bir başlık, üzerindeki gömlekte hastanenin adı yazıyor. Brousse Hastanesi.

Paul Verlaine yattığı yerden doğrulup yatağındaki dergileri, gazetleri kaldırıp bir kenara koyuyor. Kalkıp eski o eski pantolonunu giyiyor sonra. Lekeli yeleğini giydikten sonra gene hastanenin verdiği robdöşambrı giyip ziyaretçilerle birlikte yürüyerek bahçeye çıkıyor. Üç adam bir saat boyunca sohbet ettikten sonra vedalaşıp ayrılıyor o gün

Paul Verlaine, Brousse Hastanesinden taburcu olduktan sonra Montmartre’de bir sokakta dolaşırken ziyaretine gelen o iki adamdan birine rastlıyor. Paul Verlaine’in kendisini tanımaması üzerine genç adam adını söyler; Andre Gide. Ayaküstü kısa bir süre sohbetten sonra Paul Verlaine,“Bir kadeh bir şey ısmarla bana,” deyince Andre Gide, küçük para cüzdanını çıkarır ve birkaç kuruşluk bütün servetini gösterir. Biraz önce kıyafetinin uygunsuz oluşundan dolayı oturduğu bistrodan atıldığını söyler sonra.Paul Verlaine ve Andre Gide bir kafeye girip sohbete orada devam ederler.

Andre Gide;:“Nerede oturuyorsun?”

Paul Verlaine: “Bir yerde oturmuyorum, geceler sokakta geçiyor.”

Bağlantı

Frida Kahlo

2011-03-01T12:22:00.000-08:00

Zordur insanın çıplak gözle kendi yarasına bakması. Çünkü orda çaresizlikler vardır... Gömülmeyi reddeden cesetler, kanamalar, yalnızlıklar… Frida kendi yarasına bakabilecek kadar cesurdur ama! Cumartesi günü Burçin ile Pera Müzesine gidişim onun cesaretini görme isteğiydi biraz. Elbette güzeldi, çarpıcıydı, hüzünlüydü… Öyle ki, dışarıdaki rüzgâr bile yetmedi hüznümüzü dağıtmaya.

Kar Kraliçesine Veda

2011-01-30T10:51:00.000-08:00

Broadcast’in vokali Trish Keenan 14 Ocak günü aramızdan ayrıldı. Her ölüm gibi bu da erkendi, sertti, soğuktu ve hiç hesapta yoktu. Radikal Gazetesinde onunla ilgili bir yazıyı okuduğumdan beri Kar Kraliçesi koymuştum adını. Kar gibiydi: kar gibi soğuk, kar gibi büyüleyiciydi…

Meraklısı İçin bkz.

Persona

2010-12-25T05:47:00.000-08:00

Benim anlamadığımı mı sanıyorsun? Var olmak denilen o umutsuz düşü… Olur, gibi görünmek değil, var olmak. Her an bilinçli, tetikte. Aynı zamanda başkalarının huzurundaki varlığınla kendi içindeki varlık arasındaki o yarılma. Baş dönmesi ve gerçek yüzünün açığa çıkarılması için o bitimsiz açlık. Ele geçirilmek, eksiltilmek ve hatta belki de yok edilmek. Her kelime yalan. Her jest sahte… Her gülümseme yalnızca bir yüz hareketi. İntihar etmek... Hayır! Fazlasıyla iğrenç. İnsan yapamaz ama hareketsiz kalabilir. Susabilir. Hiç değilse o zaman yalan söylemez. Perdelerini indirip, içine dönebilir. O zaman rol yapmaya gerek kalmaz... Bir kaç farklı yüz taşımaya ya da sahte jestlere. Böyle olduğuna inanır insan. Ama gördüğün gibi gerçeklik bizimle dalga geçer. Sığınağın yeterince sağlam değil. Her tarafından yaşam parçaları sızıyor. Ve tepki vermeye zorlanıyorsun. Kimse gerçek mi yoksa sahtemi diye sorgulamıyor. Kimse sen gerçek misin yoksa yalan mısın demiyor. Bu sorunun yalnızca tiyatroda bir önemi olabilir. Belki orada bile değil. Seni anlıyorum Elisabet, susmanı anlıyorum. Hareket etmemeni anlıyorum. İsteksizliğini fantastik bir sisteme bağlamışın. Anlıyor ve hayranlık duyuyorum. Bitene kadar bu oyunu oynamalısın... Ancak o zaman bırakabilirsin. Tıpkı diğer rollerini bıraktığın gibi bunu da yavaş yavaş bırakırsın.

Marina Gallardo

2010-12-25T01:42:00.000-08:00

Bir Cumartesi sabahı uyanıp Marina Gallardo dinlemek !

Dua

2010-11-30T14:34:00.000-08:00

Biliyorum Tanrım sen şimdi merak ediyorsundur yıllar sonra niye çıktım karşına. Sen onca yıl ne camiye gel ne havraya uğra sonra da hiçbir şey yokmuş gibi gel dua et bana diyorsundur içinden. Haklısın, ama suç benim mi onca yıl uğramadıysam sana, günde bir vakit durmadıysam kıyama? Hiç mi suçu yoktu cemaatin, işi miydi yani o sarıklı adamın beni dövmesi yanlış bir harf uğruna? Hem ne vardı bu kadar günah yazacak şiir kitaplarını koyduysam dua kitaplarının yanına. Vivaldi’yi sevdiysem ve ağladıysam Edward Munch tablolarında…

Neyse, boş verelim şimdi bunları. Sen Tanrısın, şimdi çok işin vardır senin. Ben seni Tweety için rahatsız etmiştim. Tweety dün gece kafesinden kaçtı. Malum mevsim kış, o şimdi üşür yapamaz dışarıda. Lütfen Tanrım yarım et ona.

Âmin.

Bir Brett Anderson

2010-11-27T09:30:00.000-08:00

Bir kahve bir sigara bir Brett Anderson.

Bir pencere bir yağmur bir Brett Anderson.

Bir oda bir ben bir Brett Anderson.

...

2010-10-26T12:10:00.000-07:00

Gözyaşımı bulamayacak arkeologlar

Haberler

2010-10-21T10:35:00.000-07:00

Haber spikerleri neden sürekli bağırarak konuşuyorlar? Bu bir ikna yöntemi mi? Korkuyorum onları dinlerken. Seyrettiğim son cinayet haberinden sonra seri bir katil sanıyorum kendimi. Yeni bir cinayet haberine rastlamadan gidip teslim olmayı düşünüyorum şimdi. Flash bir gelişmeyle yok edeceğim kendimi.

Dünya Sahnesinden Bıktık

2010-10-13T09:00:00.000-07:00

“Yaşamdan bıkkınlık yüzünden kendini öldürenler özellikle kimlerdir?” Diye sorar Desiderius Erasmus. Humain ve Bourdeaux onlardan biriydi mesela. Humain 24 yaşında bir emir subaydır Bourdeaux ise 21 yaşında bir dragon süvarisidir. İkisi de eşcinseldir ayrıca.

Humain ve Bourdeaux, 1773 yılının 24 Aralık gecesi bir posta arabasıyla geldikleri Saint-Denis’de Kraliyet Kılıcı hanına yerleşirler. Önce bir akşam yemeği sonra da bir oda isterler. Ertesi sabah, 25 Aralık günü dışarı çıkıp kenti dolaşırken neler düşündüler kim bilir. Öğleyin odalarına döner dönmez yumurtalı çörek, bir şişe şarap ve kâğıt isterler hanın hizmetçisinden. Bourdeaux oturup iki uzun mektup yazar her ikisi adına. Sonrasında ise tabancalarını çıkarır ve ağızlarına sıktıkları birer kurşunla yaşamlarına son verir iki arkadaş. Masanın üzerinde son mektup;

… Sizin birçok kez benim şu andaki yaşantımdan dolayı hoşnut olmadığımı söylediğiniz hatırlıyorum. […] O günden sonra kendimi ciddi biçimde inceledim ve bu bıkkınlığın her şeyi kapsadığını, olası her yaşantıdan, insanlardan bütün evrenden ve kendimden sıkıldığımı fark ettim; bu keşiften bir sonuç çıkarmam gerekti.

İnsan her şeyden bıktıysa, her şeyi bırakıp gitmeli. Bu zor bir hesap değil; ben bununu geometrinin yardımı olmadan yaptım ve şimdi bana yük olmuş yaşam görevimden kurtulmak üzereyim. […]

Bu zor yaşantımdan sonra varlığımız devam ediyorsa ve izinsiz çekip gitmenin herhangi bir tehlikesi varsa, geri dönüp bunu size bildirmek için izin almaya çalışacağım. Eğer hiçbir tehlikesi yoksa tüm bahtsızlara, yani tüm insanlara beni izlemelerini tavsiye ediyorum. […]

Hiç kimseye bir özür borcum yok. Ben firar ediyorum; bu büyük bir suç ama ben kendimi cezalandıracağım ve yasanın gereği yerine getirilmiş olacak. […]

Elveda teğmenim. Yine çiçekten çiçeğe konun ve bütün hazların olduğu kadar bütün bilgilerin de özünü toplamaya devam edin. […]

Siz bu mektubu aldığınızda, ben en fazla yirmi dört saat önce yaşamayı bırakmış olacağım. En içten saygılarıma, sadık bendeniz: Bourdeaux. Eskiden bilgiçlerin öğrencisi, sonra emir subayı, sonra keşiş, sonra dragon süvarisi, sonra hiç.

Bizi ömrümüzü yarıda bırakmaya zorlayan hiçbir acil den yok; bir süre yaşayıp bir sonsuzluk olamamanın acısı: Biz kaderin bu despotça eyleminden önce davranmaya iten ortak nokta budur. […]

Biz bütün hazları tattık, türdeşlerimizi minnettar kılmanın hazzını bile. Bu hazları hala yaşayabiliriz ama bütün bu hazların bir sınırı vardır ve bu sınır onların zehridir. Biz dünya sahnesinden bıktık; bizim için perde indi. Rollerimizi birkaç saat daha oynayabilecek zayıf insanlara bırakıyoruz. Yaşamdan bıkkınlık; Bizi onu terk etmeye iten tek neden bu.

[…] Birkaç toz tanesi, kendini beğenmiş türdeşlerimizin varlıkları kralı adını verdiği şu hareketli et yığınının zembereklerini bozdu.

Adaletin beyleri, bedenlerinizin yazgısı sizin elinizce, biz onları yazgılardan kaygı duymayacak kadar hor görüyoruz. […]

Bu hanın hizmetçisi, mendillerimiz ve boyunbağımızla birlikte benim ayağımdaki çorapları ve diğer önemsiz çamaşırları da alacaktır. Eşyalarımızın geri kalanı, hakkımızda yapılacak soruşturma ve hazırlanacak gereksiz tutanakların masraflarını ödemek için yeterli olacaktır. Masanın üstüne bırakacağımız üç ekü içtiğimiz şarabın fiyatı karşılayacaktır.

Saint-Denis’de şu 1773 Noel günü.

İmza: Bourdeaux – Humain.

O yıllarda intihar edenlere yönelik cezalar vardır. Humain ve Bourdeaux’nun cezası ise bedenlerinin asılıp delik deşik edildikten sonra yakılması ve kalan küllerin de bir çöplüğe atılması oldu.

Olayla ilgili olarak Mademe du Deffand, arkadaşı Voltaire’e ‘Saint-Deniz’deki iki askerin macerası hakkında ne düşünüyorsunuz? Bence referans kitaplarına girmeyi hak ediyor’ diye yazdığı söylenir.

Desiderius Erasmus’un Yaşamdan bıkkınlık yüzünden kendini öldürenler özellikle kimlerdir? Diye sorduğu soru ‘Saint-Denis’de şu 1773 Noel günü’ cevap bulur bir şekilde.

Joan Baez’in Japonya turnesi ve CIA

2010-04-24T13:09:00.000-07:00

Joan Baez, uzun zamandır ertelediği Japonya turnesine 1967 yılının Ocak ayında çıktı. Toplam dokuz konser vereceği turneye giderken yanında Menejeri Manny, dostu İra, Susan ( İra’nın eşi) kız kardeşi Mimi, ve bir Dylan turnesinde tanıştığı o zaman ki sevgilisi Paul vardı. Bavulunda ise; beyaz, koyu mavi, açık mavi ve gri renkte dört elbise duruyordu. Yolculuk boyunca yanındaki Japonca sözlükten “Merhaba”, “Nasılsınız?”, ” İyi akşamlar”, “Tuvalete gitmek istiyorum” gibi, günlük hayatta işine yarayacağını düşündüğü kelimleri öğrenmeye çalışyordu.

İlk konserini Tokyo’da verdi Joan Baez. Dinleyiciler oldukçe heyecanlı ve cömerttiler. Joan, eğilerek dinleyicelere selam veriyor, onlar da armağanlarını sahnenin önüne koyuyorlardı. Her şey güzel görünüyordu ancak yolunda gitmeyen bir şeyler vardı sanki. Joan Baez derdini tam olarak anlatamıyordu dinleyicilerine. Onlarla istediği iletişimi bir türlü kuramadığını düşünüyordu. Yaptığı espirilere dinleyiciler tepkisiz kalıyor, Vietnam savaşını finanse etmemek için vergi vermediğini söylediğinde ise salonda küçük gülüşmeler duyuluyordu. Tercümanları olan Deko-san ve Takasaki’nin yeterince iyi çeviri yapmadığı düşünüyordu.

O üçüncü konserde, Takasaki sahneye çıkıp dinleyicelere uzun uzun bir şeyler anlattınca, Joan Baez diğer tercümanı Deko-san’a dönüp onun ne söylediğini sorar. Deko-san, Takasaki’nin dinleyicilere sigara içmemeleri ve buna benzer şeyler söylediğini söyler. Oysa Takasaki bambaşka şeyler söylüyordu:

“Bu kızın çok güzel bir sesi var, onu dinlemelisiniz ama savunduğu politikya gelince o ne dediğiniz bilmezin biri. Çok genç değil. Onun söylediklerine aldırmayın.” diyordu. Joan Baez’in Vietnam savaşını finanse etmemek için vergi vermiyorum sözlerini ise; “Amerika’da vergiler çok pahalı…” diye çeviryordu dinleyicilere. Jaon Baez, Osaka’da tanıştığı ve sonradan tercümanı olan Tsurumi’den öğrenir gerçekleri ve 1 Şubat günü de Japonya’dan ayrılıp Hawai’ye gider.

Takasaki her şeyi anlatıyor…

21 Şubat 1967 günü The New York Times gazetesinin sayfalarında, kendisini CIA örgütünden Harry Cooper adıyla tanıtan bir Amerikalı’nın Japon tercüman Takasaki’ye Bayan Baez’in Vietman, Nagasaki’ye atılan bomba hakkında söylediklerini tercüme ederken sözlerini zararsız bir şekilde çevirmesi için talimat verdiği yazılıydı. Bu iddaları öne süren kişi ise Takasaki’nin ta kendisiydi.

Takasaki, Tokya gazetlerinden Asahi Shimbun gazetesine ise; Harry Cooper tarafından baskı gördüğünü, her yıl, iki ay ABD’de çalıştığını, Harry Cooper’ın isteklerini yerine getirmediği taktirde bir daha Amerika’ya gidemeyeceğini, iş hayatında çeşitli sorunlar yaşayacağını, Japonya’da genel seçimler olduğunu için Baez’in politik görüşlerini tercüme etmesi konusunda dikkat etmesi için Harry Coopper’ın kendisine talimatlar verdiğini söyledi.

Harry Cooper, Takasaki’ye yardımları için teşekkür edip edip gitmeden birkaç gün önce Tokyo’daki Amerikan elçiliği, Takasaki isimli biriyle hiçbir şekilde bağlantı kurulmadığını, elçilikilerinde Harry Cooper adında bir görevlinin bulunmadığını açıklamıştı bile.

*Kaynak: Joan Baez / Yürekten Kopup Gelen Ses

Max Jacob için bir önyazı

2010-04-16T12:19:00.000-07:00

Yeryüzü bu serüveni hiç duymaz...

Paris. Ivry mezarlığı. Andre Billy mezarlıklar arasında dolaşır. 44. bölüm, 24. çizgi, 27 numaralı mezarın başına gelince durur. Gümüşi bir renkte bir metalle çevrilmiş mezarın üzeri çakıllarla örtülmüştür. Çevresini saran çitin üzerinde de haç asılıdır.

Andre Billy’in o sonbahar günü gelip başında durduğu mezar ünlü şair Max Jacob’un mezarıdır. “Havayı, ışığı, ekmeği, şarabı paylaştığım…” dediği arkadaşının mezarıdır. Andre Billy, kurşun kalemiyle “Onun için dua ediniz.” diye yazar o gün arkadaşının mezarına. 7 Ekim 1909 akşamı Ravignan Sokağı’ndaki odasında yaşadığı olaydan sonra günlerini ibadet ederek geçiren, “Tanrı’ya yaklaşmak istiyorum.” diyen Max’ın bunu isteyeceğini düşünür.

7 Ekim 1909’da Ravignan Sokağı’ndaki odasında suluboya bir tablonun bir resim içinde İsa’yı gördü Max Jacob.

‘Ulusal Kitap’tan yeni dönmüştüm. Çantamı yerine yerleştiriyordum, pantuflarımı arıyordum, başımı bir de kaldırdım ki duvarın üzerinde biri var! Biri vardı! Halının üzerinde de biri vardı. Etim yerlere döküldü! Bir şimşek soyup çırılçıplak etmişti beni! Ah o ölümsüz saniye! Ah! Hakikat! Hakikat! Semavi vücut, yoksul odamın üzerinde. Niçin, Tanrım! Ah! Bağışla beni! O bir manzara resmi içinde, eskiden yaptığım bir manzara içinde, hem de ta kendisi! O ne güzellik! O ne zarafet, ne tatlılık! Omuzları, davranışı! Sarı ve mavi süsleri olan ipek bir elbise giymiş. Bana dönüyor, sakin ve ışıyan yüzünü görüyorum. O sırada altı keşiş bir kadavra getiriyor odaya. Kollarında ve saçlarında yılanlar, bir kadın benim yanımda’ diye anlatır o günü.

Olaydan sonra din değiştirir, Katolik olmaya karar verir Max Jacob. Vaftiz edilmek için kilisen kiliseye koşturur. Sait-Jean L’evangelsite kilisesinde gider. Kilisedeki papaza vaftiz edilmek istediğini söylediğinde aldığı cevap alaycı bir kahkahadır. Bunun üzerinde eve gider ve Beni Vaftiz Etmek İstemeyen Papaz’a isimli bir şiir yazar.

Bay Pica ile karşılaşır ve ona da vaftiz edilmek istediğini söyler. Bay Pica, Musevilerin din değiştirme işlemleri için kurulan Notre Dame des Champs Sokağındaki Notre de Sion Kilisesi’ne gönderir Max’ı. Buradaki papaza ağlaya ağlaya yaşamını anlatır ancak papaz Max’ın içinde inançtan çok bir pişmanlık olduğuna düşünür. 18 Şubat 1915 günü amacına ulaşır Max. Cyprien adını alır.

* * *

24 Şubat 1944 günü saat 11′e doğru sigara içiyordu Max. Daha önce kız kardeşini tutuklayan Naziler bu sefer onu almaya gelmişlerdir. Bir otomobile bindirilir ve Drancy kampına atılır. Aynı yıl 5 Mart günü Drancy kampında akciğer kanamasından yaşama veda eder.

ÖNYAZI

Evet, göğsümün ucundan düştü o ve ben farkına varmadım hiç. Hani kayaların kovuğundan adamlarıyla birlikte bir gemi çıkıverir de deniz biraz olsun ürpermez, yeryüzü bu serüveni hiç duymaz. İşte tam onun gibi, Kybele göğsümden bir yeni şiir düştü yere ve ben farkına varamadım.

Kaynak: Seçme Şiirler, Max Jacob, Yön Yayıncılık

Sacco ve Vanzetti

2010-04-03T12:39:00.000-07:00

Başka ülkelerde yapılanların yarısı burada yapılsaydı, biz şu anda özgür olurduk.

Tanrıların, Tanrı olarak kalabilmesi için onlara daima bir kurban gerekir diye bir söz geçiyordu izlediğim bir filmde. Faşizmi yürürlüğe sokanlar da kurban isterler kendilerine. Çünkü yaşadığı yerin Tanrıları olduklarına inandırmışlardır kendilerini. Sacco ile Vanzetti’de yaşadıkları dönemin kurbanlarıdır.

Nicola Sacco iyi bir kunduracıdır. 1912′de Rosina Zambelli ile evlenmiştir. Pek çok göçmen gibi o da geldiği yere uyum sağlamakta güçlük çeker. Arkadaşlarının çoğu gibi o da bir anarşist çevre edinir kendine.

Bartolomeo Vanzetti ise Boston yakınlarında her tür vasıfsız işe girer çıkar. Bir yandan Plymouth sokaklarında ıslık çalarak el arabasını iterken, boş vakitlerinde Dante, Hugo ve Tolstoy, Marx ve Proudhon okur.

Birinin adı; Nicola Sacco diğerinin adı ise; Bartolomeo Vanzetti. İkisi de bir hayalin peşindeydi, ikisi de yeni bir dünyanın içindeydi.

O yıllar büyük bir göç dalgası yaşanır Amerika’da. Sadece 1907 ‘de 1,3 milyon insan bir işçi sınıfı olarak ABD’ye akın etmiştir. Afrikalılar, Yahudiler, Çinliler, Katolikler, Ortodokslar ve İtalyanlar…

Büyüyen göç dalgası sonucu, “Yüzde yüz Amerikalılık” çağrısında bulunan Ku Klux Klan ve benzeri gruplar, Afrikalı Amerikalılar kadar, Katoliklere, Yahudilere ve göçmenlere de karşıdırlar.

15 Nisan 1920′de Braintree’nin ana caddesinde, iki kişinin öldürüldüğü bir soygun gerçekleşir. South Braintree soygununun kurbanları, bu ayakkabı firmasının muhasebecisi ve onun “korumas”sıdır. Çalışanların haftalık ücretlerini zırhlı çelik kasalarla komşu büroya taşımaktadırlar. Yol üzerinde iki adam onlara saldırır, ateş eder, kasaları alır ve içinde üç kişinin bulunduğu kendilerini bekleyen bir arabaya binerek oradan uzaklaşır. Arkalarında birkaç tanık kalmıştır ama.

Saldırı sırasında kullanılan çalıntı Buick’in izini süren komiser Stewart, olaydan 20 gün sonra daha önce de başı polisle belaya giren bir takım İtalyanlarla karşılaşır. İçlerinden biri daha önce sürgüne mahkûm edilmiştir. Bir otomobil tamircisi İtalyanların dükkâna geldiğini bildirir. Teşhis edilen üç kişiyi elinden kaçıran Stewart, Bridgewater’dan gelen bir arabadaki iki adamı tutuklar. Üstlerinde anarşist bildirinin müsveddeleri bulunur.

Birinin adı; Nicola Sacco diğerinin adı ise; Bartolomeo Vanzetti. İkisi de anarşist, ikisi de silahlı.

Sorgulamayı yapan sorgu yargıcı, daha ilk sorguda Sacco’nun South Braintree olayına karıştığı kanaatine varır. Olayın olduğu 15 Nisan günü Sacco’nun işe gitmeyişi de nedenlerden biridir.

Vanzetti ise daha önceden mahkûm olmuştur. Noel’deki Bridgewater soygununun sanığı olarak tanıklar onu resmen teşhis etmiştir ve 12 yıldan az 15 yıldan fazla olmamak üzere hapis cezasına çarptırmıştır.

1921 ağustosuta ise aynı yargıç, Dedham’daki mahkemede Sacco ve Vanzetti’nin idama mahkûm edildiği kararını okur bu defa. Ve mahkemeler uzar gider… Yargıç, jüriye dönüp “Kararınızı verirken Fransa’da savaş alanlarında ölen yiğit askerlerimizi düşünün. Aynı vatanseverlik duygusuyla kararınızı verin”, der. İki tanıktan birinin mahkemede sahte adla tanıklık yaptığı ortadır. Başka bir cinayet suçundan idama mahkûm olmuş bir tutuklunun cinayeti kendisinin de aralarında bulunduğu Morelli Çetesi’nin gerçekleştirdiğini yazılı ve imzalı olarak itiraf etmesi itiraf etmesi bile Tanrıları ikna etmeye yetmez.

Birinin adı; Nicola Sacco diğerinin adı ise; Bartolomeo Vanzetti. İkisi de ‘Yüzde yüz Amerikalı’ değil, ikisi de kurban.

Yedi yıl ölümü beklediler içerde.

Nicola Sacco karısından ayrı düşmüştür. Oğlu Dante ondan uzak büyümektedir. Kızı Ines ise o hapishanedeyken dünyaya gelmiştir. Birkaç kez akli dengesini yitirir; defalarca intihara teşebbüs eder, açlık grevleri yapar. Hastaneye kaldırılır. Masumiyetini ve çektiği acıları anlatan mektuplar yazar hastaneden. Adil bir şekilde yargılanmadığını düşünür sürekli. Yoksullara ve İtalyanlara karşı kör bir nefretin kurbanı olduğuna inanır.

Vanzetti ise Bridgewater soygunundan mahkûm olduğundan hapishanede çalışır. Önce resim atölyesine devam eder, boyalara alerjisi olduğu ortaya çıkınca bu atölyeyi bırakır, dikiş atölyesine geçer. Boş zamanlarında okumaya devam eder; felsefeye ve aritmetiğe merak sarar. Proudhon’u tercüme eder. Ölümünden sonra yayımlanacak olan “Bir proleterin hayat hikâyesi” adını verdiği çocukluk anılarını kaleme alır. Masum olduğuna inanan Boston’lu kadınlarla mektuplaşır. ABD’deki işçilerin kitlesel desteğini arkasına alamadığını düşünür. “Başka ülkelerde yapılanların yarısı burada yapılsaydı, biz şu anda özgür olurduk,” der.

Birinin adı; Nicola Sacco diğerinin adı ise; Bartolomeo Vanzetti. İkisi de yoksullardan yana, ikisi de sömürüye karşı.

Öte yandan davaya karşı pek çok gösteriler yapılır. Anatole France, John Galsworthy, H.G. Wells, George Bernard Shaw, Romain Rolland, Katherine Ann Porter, Sinclair Lewis, Albert Einstein, Fritz Kreisler, Isadora Duncan, Ramsey MacDonald gibi tanınmış kişilerin de desteklediği protesto gösterileri yapılır.

İnfazın gerçekleştirildiği 22-Ağustos 1927 gecesi Paris’te, New York’ta, Buenos Aires’de, Sidney’de ve daha pek çok kentte mitingler yapılır. Paris’te 150.000 kişi, Boston’da ise 250.000 kişi toplanır.

Bütün bunlara rağmen, yani masum oldukları halde Sacco ile Vanzetti elektrikli sandalyede infaz edilir. 22 Ağustos 1927 gecesinde iki göçmenin yaşamına son verilir.

İlk önce idam edilen Sacco, İtalyanca:”Yaşasın Anarşi!” diye bağırır elektrikli sandalyeye otururken Sonra İngilizce: “Hoşça kalın karım, çocuklarım ve bütün dostlarım.” Der. Çevresindeki tanıklara “İyi akşamlar beyler,” der. Başına kukuleta geçirilirken “Hoş çakal anne,” diye mırıldandır yavaşça.

Birkaç dakika sonra Vanzetti girer odaya. Tanıdığı üç gardiyanın elini sıktıktan sonra elektrikli sandalyeye oturur ve bağlanmadan önce, alçak sesle oradakilere konuşmaya yapar.

Sacco ile Vanzetti davasıyla ilgi pek çok kitap yazıldı. Şarkılar bestelendi, şiirler yazıldı. A. Einstein’nın “Sacco-Vanzetti trajedisini insanlığın vicdanında canlı tutmak için her şey yapılmalıdır.” sözü hep yerine getirildi. Ancak, Tanrıların yanıldığını anlamaları için bu sözün üzerinden 50 yıl geçmesi gerekiyordu.

Birinin adı; Nicola Sacco diğerinin adı ise; Bartolomeo Vanzetti. İkisi de 1908 de göç etti Amerika’ya, ikisi de aynı gece idam edildi.

İkisi de masumdu..

Lu li lu lay lu li lu lay

2009-06-26T13:10:00.000-07:00

1-Sessinde haşhaş ve büyü.

Yararlı bir melek besler gibidir şarkılarında.

Takvimler on iki yıl diyor ama

Biraz önce ölmüş gibidir aslında.

2–17 Kasım 1966’da ünlü müzisyen Tim Buckley ve Mary Guibert’in evlilik dışı çocuğu olarak Anaheim, Kaliforniya’da dünyaya gelir Jeff. Evini terk edip giden babasına benzetilmekten hiç hoşlanmadı ama babası gibi bir müzisyendi ve babası gibi babası gibi genç öldü o da.

3- Büyükannesinin dolabında bulduğu gitarı çalmaya başladığında henüz 5 yaşındaydı. Led Zeppelin, Jimi Hendrix, Pink Floyd’u dinleyerek büyüdü.

4- Nusrat Fateh Ali Khan onun Elvis'iydi. Edith Piaf'a âşık olmamak için hasta ruhlu olmak gerektiğini düşünüyordu.

5- Özelliklerimiz aynı olabilir ama dışavurumum babamınkinden çok farklı. O adamla ilgili her şeyi başkalarından öğrendim. Babamın benim üzerimdeki etkisi, yokluğu. Beni annem büyüttü," diyordu. 1991’de babası Tim Buckley’i anmak için düzenlenen konserde sahneye çıktı ve Babasının oğlu Jeff ve onun annesi için yazdığı “I Never Asked To Be Your Mountain” parçasını, Gary Lucas’la birlikte çaldı. Son olarak “Once I Was”ı akustik olarak çalan Buckley, parçanın ardından o an içinden gelen bir cappella son ekledi. Jeff ve son parçadaki enstrümansız söylediği kısımla ilgili:

Benim işim değildi, benim hayatım değildi. Ama cenazesinde olamamak beni üzdü, ona hiçbir şey söyleyememiş olmak. Bu konseri ona olan saygımı sunabilmek için yaptım, demişti.

6- ilk ve tek stüdyo albümü "Grace" 1994'te çıktı. Kendi albümü için, terkedilmiş bir zavallıyı anlatıyor dese de, Gary Lucas farklı düşünüyordu: "Her an daha fazla insanın Grace ile temas kurmasını isterim. Bu albümdeki şarkılar insanın önünü aydınlatan fenerler gibi, kılavuzlar gibi..."

7- İlk albümünden sonra çıktığı Dünya turunu 2 yıldan fazla sürdürdü. Bir gezgin gibi dolaşıp durdu. Caferlerde ve yerel yerlerde çalmaktan hep hoşlandı.

“Kısa süre önce hayatımda bir cafeye gidip, basitçe ne yapıyorsam onu yaptığım, müzik yaptığım, kendi müziğimi çalarak öğrendiğim ve benim için ne anlam ifade ettiğini keşfettiğim, beni tanımayan, ne yaptığımı bilmeyen seyirciyi, sıkarken ya da eğlendirirken zevk aldığım bir dönem vardı. Bu durumda kaybetmenin, riskin ve başarmanın değerli ve değiştirilemez lüksüne sahibim. Bu tür şeyleri, bu çalışma formunu bir araya getirmek için gerçekten çok uğraştım. Sevdim ve sonra ortadan kaybolduğunda onu kaybettim. Tek yaptığım bunu geri istemek.” demişti.

8- Daha önce Edith Piaf, Leonardo Cohen, joan Baez gibi müzisyenlere verilmiş olan Academie Charles Cros ödülü'nü aldığında 19 yaşındaydı.

9- Yaşasaydı pek çok şarkısı daha olacaktı onun. Ama geride bıraktığı bir avuç şarkıyla kendi rüzgârını en sert biçimde esirmeyi başardı.

10- Çocukluk arkadaşları onun için her an yok olacakmış gibi bir hali olduğunu düşünüyordu. Öyle de oldu; 29 Mayıs 1997 akşamı, şarkılar söyleyerek Mississippi Nehri’ne girdi ve dalgaların arasında kaybolup gitti. 4 Haziran günü, vücudu Beale Caddesi’nin kıyılarına vurduğunda artık şarkı söylemiyordu Jeff. Susmuştu. Sesi Mississippi Nehri’nde kaldı

11- Tabutunun bir çivisi hep eksik olacak.

12- Lu li lu lay lu li lu lay

( Dream Brother )

Hayali Kardeşim
Orada ikizinin yanında uyuyan bir çocuk var.
Fotoğraflar telaşlı rüzgârın içinde çıldırıyorlar.
Ayak dirediği bu siyah melek
Açılmış siyah tüylü kanatlarıyla onları izliyor.
Açıkça onun teniyle kaybettiğin aşk
Karamela saçlarında rüzgârla birlikte özgür.
Yeşil gözleri
Ellerindeki başıyla ve senin bir başkasının dudaklarındaki öpücüğünle
elvedalar üfledi..
Hayali kardeşim senin gözyaşlarınla dünyanın etrafında darmadağın.

Beni bu denli yaşlandıran o kişi gibi olma.
İsmini arkada bırakıp giden o kişi gibi olma.
Çünkü onlar seni bekliyorlar tıpkı benim beklediğim gibi.
Ve kimse asla gelmez.
Korkmuş hissediyorum ve ismini çağırıyorum
Sesini ve çılgın dansını seviyorum
Sözlerini duyuyorum ve acını biliyorum
Başın ellerinin içinde ve öpücüğü bir başkasının dudaklarında
Karaya oturmuş gözlerin
Ve etrafında durmadan dönen dünya
Aşıp giden okyanusla
Kumsalın içinde uykuda…

Çeviren: Burçin Ayebe

Haziran 2009 /Futuristika.com

Hayret

2009-02-14T12:14:00.001-08:00

Bu o,
Çocukluğum
Mor dalgınlığından belli
Hala bir sanı gibi duruyor aynada
Hayret! Hiç bulamamış kendini

Ah nasılda ağlardı çoğul
Gece yarıları uyanıp uyanıp
Durmadan bir yalnızlığa soyutlardı kalbini
Acısını usta bir şair sanıp

Bu o,
Çocukluğum
Dilsiz sevişlerinden belli
Hala bir leke gibi sokakta
Hayret! Hiç öldürmemiş kendini

İpek mendil

2009-02-06T14:04:00.000-08:00

Kalbim
Kusursuz bir yara gibi
Hangi aşka saklasam
Belli eder kendini

Bana küller biriktirir durmadan
Gökyüzünden kesip sakladığım bulutlar
Sular ki çirkin der bana
Bir türlü hatırlamaz çocukluğumu
Kucağında uyuduğum ağaçlar

Anladım yalnızlıktır
Ellerim bu gizli öznesi
Ben böyle ölür giderim artık
İpek bir mendil
Yere düşer gibi

Varlık dergisi-Haziran 2007

Bugün

2008-08-25T14:53:00.001-07:00

Bugün, kimseyle konuşmayacağım işte Bir itirazınız mı var? Dikenleri tek, tek cımbızla çekilmiş bir kirpi gibi sus pus duracağım ortada. Bir martıyı düşüneceğim. Bir gecekondu hayal edeceğim; hani ilkokul çocuklarının resim defterlerinde olanlardan; hani bacasında dumanı, hani lambası sarı, hani yoksul kapısı herkese açılanlardan.

Bugün, hiçbir yere gitmeyeceğim işte Bir itirazınız mı var? Evde oturup dandik filmler izleyeceğim sinema eleştirmenlerine inat. Hüzünlü şarkılar söyleyeceğim kötü sesimle. Saksıdaki çiçekleri bahçeye, bahçedeki çiçekleri saksıya dikeceğim birbirlerini anlasınlar diye.

Bugün, hayattan hiçbir şey beklemeyeceğim işte bir itirazınız mı var?
Bütün faili meçhullerin bir gün çözüleceği inancımı gidip çöpe attım. Artık gelmese de olur adalet. ( ne çok beklemiştim oysa ) Hem nedir ki ölmek bir gerçeğe karşı. Hem nedir ki yaşamak bir yalnızlığa karşı. Bir pencere nedir ki bir pencereye karşı. Hem ne önemi var ki Selim ışık’ın, Raskolnikov’un, Süleyman Efendi’nin, Bihter’in, Mümtaz’ın, Anna karenina’nın, bir magazin programına karşı.

Bugün, hiçbir şeye gülmeyeceğim işte bir itirazınız mı var? Tüm fıkra anlatanlara inat ağlayacağım.

İntihar edeceğim işte!

Karakalem dergisi /sayı 6

Barış Ne Tarafta Ağalar?

2008-08-18T10:49:00.000-07:00

Barış adına çıkılan bir yolculuk...

insanlara hala güvenebilme isteğinin başlattığı serüven.. Bembeyaz bir gelinlikle barışın kapısını çalma düşüydü. Tanımadığın birinin gözlerine korkmadan bakabilmek, sokulabilmek başka dillerin başka yerlerin hikayelerine.

Ressam Pippa Bacca ‘nın bembeyaz bir gelinlikle İtalya’dan yola çıkarak otostopla Filistin’e varma hayali tam da iki medeniyettin, kesişstiği yerde......! Utanç ve leke! Şimdi bunu nasıl açıklayabilirim kendime? Nasıl güvenceğim tanımadığım birine, nasıl taşınır bu ağır duygu bir barış hayalinin içinde?

Bilmem hatırlar mısınız Arabesk filmindeki o sahneyi? Nikahtan kaçan Müjde (Müjde Ar) yürüyerek, otostop çekerek İstanbula ulaşmaya çalışır.
Yolucuğu sırasında rastladığı bir köy kahvesine girer. Kahvedeki erkekler Müjedey’i karışlarında görürgörmez hep baraber ayağı kalkar Müjde, yırtılmış, toz içinde kalmış bir gelinliğin içinden;

“İstanbul ne yanda ağalar,” diye sorar

Kahvedeki erkekler bir yandan kemerlarini çözerken hep bir ağızdan

“Gösterelim anam,” der.
.

Sahi barış ne tarafta ağalar?

güzaf fanzin sayı 1